عنوان صفحه
1- فصل اول: کلیات تحقیق1
1-1-‌ طرح مسئله2
2-1- ضرورت و اهمیت تحقیق3
3-1- هدف‌های تحقیق4
4-1- سؤال‌های تحقیق4
5-1- تعریف مفاهیم و مقوله‌ها5
2- فصل دوم: مبانی نظری تحقیق7
1-2- بررسی تحقیقات پیشین8
2-2- مبانی نظری تحقیق13
1-2-2-‌ مفهوم ایدئولوژی و نظریه بازتولید13
2-2-2- نظریه بازنمایی رسانه‌ای14
3-2-2- دیپلماسی رسانه‌ای15
4-2-2- امپریالیسم رسانه‌ای16
3-2- چارچوب نظری تحقیق17
1-3-2- نظریه برجسته‌سازی17
1-1-3-2- تعاریف نظریه برجسته‌سازی17
2-1-3-2- عوامل مؤثر در برجسته‌سازی20
2-3-2- نظریه گفتمان22
1-2-3-2- تعاریف تحلیل گفتمان22
2-2-3-2- مهم‌ترین اهداف تحلیل گفتمان27
3-2-3-2- رویکرد تئون ون‌دایک در تحلیل گفتمان27
3-3-2- نظریه انگاره‌سازی28
4-3-2- نظریه چارچوب‌سازی32
3- فصل سوم: روش تحقیق40
1-3- روش تحقیق41
۲-3- عملیاتی کردن یا مقوله‌سازی44
۳-۳- متن موردمطالعه47
۴-3- حجم نمونه48
۵-3- روش نمونه‌گیری48
6-3- روش و ابزار گردآوری اطلاعات49
7-3- روش تجزیه‌ وتحلیل اطلاعات49
۸-3- اعتبار و پایایی تحقیق50
4- فصل چهارم: یافته‌های تحقیق52
1-1-4- تحلیل و بررسی متن گزارش‌های «ویژه شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد»53
1-1-1-4- گزارش اول: فراز و فرود زندگی سیاسی محمد مصدق54
2-1-1-4- گزارش دوم: مطالب رسانه‌های آمریکا در دوران مصدق،60
3-1-1-4- گزارش سوم: نگاهی به وقایع ۲۵ تا ۲۸ مرداد 133265
4-1-1-4- گزارش چهارم: مصاحبه اختصاصی با طراح اصلی کودتای ۲۸ مرداد70

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب(به صورت کاملا تصادفی و به صورت نمونه) با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود-این مطالب صرفا برای دمو می باشد

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

5-1-1-4- گزارش پنجم: پیامدهای کودتای ۲۸ مرداد75
6-1-1-4- گزارش ششم: سهم نیروهای داخلی در کودتای ۲۸ مرداد82
7-1-1-4- گزارش هفتم: بررسی دلایل و روند شکل‌گیری کودتای 28 مرداد88
1-2-1-4- تحلیل اطلاعات متن‌ها و فرا متن- دکتر مصدق و جبهه ملی97
2-2-1-4- تحلیل اطلاعات متن‌ها و فرا متن- آمریکا103
3-2-1-4- تحلیل اطلاعات متن‌ها و فرا متن- انگلیس109
4-2-1-4- تحلیل اطلاعات متن‌ها و فرا متن- شاه و نیروهای طرفدار سلطنت111
5-2-1-4- تحلیل اطلاعات متن‌ها و فرا متن- آیت‌الله کاشانی و نیروهای مذهبی114
6-2-1-4- تحلیل اطلاعات متن‌ها و فرا متن- حزب توده و کمونیست‌ها118
۳-1-4- گفتمان و انگاره‌های متن گزارش‌های «ویژه‌ی شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد»119
2-4- تحلیل و بررسی متن مستند «مصدق، نفت و کودتا»121
1-1-2-4 مضمون اول: جنبش ملی نفت؛ بهم ‌خوردن خواب آرام استعمار121
2-1-2-4 مضمون دوم: جنگ سرد؛ نظم جدیدی برای جهان128
3-1-2-4 مضمون سوم: ایالات‌متحده؛ متحدی فرضی علیه بریتانیا131
4-1-2-4 مضمون چهارم: بحران ملی135
5-1-2-4 مضمون پنجم: قیام 30 تیر 1331138
6-1-2-4 مضمون ششم: نزدیکی حزب توده به مصدق143
7-1-2-4 مضمون هفتم: طراحی کودتا145

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

8-1-2-4 مضمون هشتم: مرحله اول عملیات؛ کودتای ناکام151
9-1-2-4 مضمون نهم: مرحله دوم عملیات؛ موفقیت کودتای 28 مرداد158
1-2-2-4- تحلیل اطلاعات متن‌ها و فرا متن- دکتر مصدق و جبهه ملی163
2-2-2-4- تحلیل اطلاعات متن‌ها و فرا متن- آمریکا168
3-2-2-4- تحلیل اطلاعات متن‌ها و فرا متن- انگلیس172
4-2-2-4- تحلیل اطلاعات متن‌ها و فرا متن- شاه و نیروهای طرفدار سلطنت175
5-2-2-4- تحلیل اطلاعات متن‌ها و فرا متن- آیت‌الله کاشانی و نیروهای مذهبی178
6-2-2-4- تحلیل اطلاعات متن‌ها و فرا متن- حزب توده و کمونیست‌ها182
۳-2-4- گفتمان و انگاره‌های متن مستند «مصدق، نفت و کودتا»184
3-4- جداول یافته‌های تحقیق188
5- فصل پنجم: نتیجه‌گیری و پیشنهادها190
1-5- خلاصهی یافته‌ها191
1-1-5- گزارش‌های «ویژه‌ی شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد»193
2-1-5- مستند «مصدق، نفت و کودتا»196
2-5- جمع‌بندی199
3-5- محدودیت‌های تحقیق200
4-5- پیشنهادها200
1-4-5- پیشنهادهای آموزشی200
2-4-5-پیشنهادهای پژوهشی201
3-4-5-پیشنهادها به رسانه‌ی ملی و سایر رسانه‌ها201
فهرست منابع و مآخذ203
فهرست جداول
جدول شماره 1-4- گزارش‌های «ویژه شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد» از نظر گفتمان‌های ساخته‌شده در مورد گروه‌های درگیر ……………………………………………………………………………………….. 183
جدول شماره 2-4- مستند «مصدق، نفت و کودتا» از نظر گفتمان‌های ساخته‌شده در مورد گروه‌های درگیر ……………………………………………………………………………………………………………………………………… 184
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1-‌ طرح مسئله
رسانه‌های جمعی را خواه مانند جبرگرایان تکنولوژیک شکل‌دهنده به واقعیت‌های اجتماعی بدانیم (مک‌کوایل، 1385، ص۹۵) یا وابسته به تغییرات اجتماعی، آنچه مسلم است تأثیر رسانه‌های جمعی بر مخاطبان خویش است. از همین روست که این رسانه‌ها عموماً توسط قدرت‌های اقتصادی و سیاسی برای مقاصد خاصی به کار گرفته می‌شوند. هرچند که کارکرد یک رسانه جمعی خاص تا حدودی به مالکیت آن بستگی دارد (مک‌کوایل، 1385، ص۹۷)، اما همواره دولت‌ها با ایجاد قوانین مشخص، محتواهای معینی را برای رسانه‌ها تعیین می‌کنند که بر سیاست‌گذاری‌ها و جهت‌گیری‌های این رسانه‌ها در زمینه‌های مختلف سیاسی و اجتماعی اثرگذار است.
از سویی دیگر یکی از کارکردهای رسانه‌ها، توضیح، تفسیر و تشریح واقعیت‌های تاریخی و اجتماعی است (قندی، 1387، ص۴۷) که در سطوح مختلف ملی و بین‌المللی رخ می‌دهد. کودتای 28 مرداد سال 1332 که علیه دولت قانونی دکتر مصدق انجام شد، یکی از این رخدادهای تاریخی مهم ایران است که اسناد تاریخی گواه دخالت دولت‌های ایالات‌متحده آمریکا و انگلیس در این واقعه است (آبراهامیان، 1388؛ بهنود، 1371). این واقعه منجر به برکناری دکتر مصدق و روی کار آمدن زاهدی به‌عنوان نخست‌وزیر شد. تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی نیز که از سال 1387 فعالیت خود را آغاز کرده است، در شصتمین سالگرد این واقعه، برنامه‌های مختلفی را در حوزه‌های گوناگون برای تفسیر این واقعه تاریخی تدارک دیده و پخش نمود. از جمله این برنامه‌ها می‌توان به گزارش خبری، مصاحبه) به‌عبارت‌دیگر(، برنامه‌ی تعاملی (نوبت شما)، میزگرد (پرگار)، هنری(تماشا)، مستند (مصدق، نفت، کودتا) و فیلم سینمایی (زنان بدون مردان) اشاره کرد که تمامی آن‌ها به‌نوعی به حوادث کودتای 28 مرداد 1332 اختصاص داشتند.

از یک‌سو، پخش چنین برنامه‌های مفصلی در ژانرهای مختلف درباره این واقعیت تاریخی، نشان‌دهنده اهمیت این واقعه برای این بنگاه سخن‌پراکنی است. از سویی دیگر، نحوه پرداخت و تفسیر و تشریح کودتای 28 مرداد که دولت انگلستان نیز در آن نقش فعالی ایفا نمود حائز اهمیت است. درزمینهٔ جهت‌گیری رسانه‌ها، این امر به یک واقعیت تبدیل‌شده است که هم مالکیت رسانه‌ها و هم ایدئولوژی کارکنان سازمان‌های خبری، نقش مهمی در جهت‌گیری محتواهای یک رسانه خاص ایفا می‌کنند (چامسکی به نقل از سورین و تانکارد، 1388، ص350). بنابراین، پیروی از یک ایدئولوژی خاص، می‌تواند بر نحوه پرداختن به واقعیت‌های اجتماعی، سیاسی و تاریخی اثرگذار باشد.
ازاین‌رو، این پژوهش به تحلیل گفتمان برنامه‌های مختلف بی‌بی‌سی فارسی در رابطه با کودتای 28 مرداد 1332 می‌پردازد. به‌عبارت‌دیگر، این پژوهش در پی تحلیل ایدئولوژی خاص سازمان رسانه‌ای بی‌بی‌سی فارسی در بازنمایی کودتای 28 مرداد 1332 است. چنانچه پیش‌تر هم ذکر شد، با توجه به نقش دولت انگلستان در جریان این واقعه تاریخی و وابستگی سازمان رسانه‌ای بی‌بی‌سی فارسی به دولت انگلستان، تحلیل گفتمان این برنامه‌ها می‌تواند به تحلیل و بررسی نحوه پرداخت این رسانه و ایدئولوژی خاص آن منجر شود.
2-1- ضرورت و اهمیت تحقیق
تاریخ هر کشور به‌منزله هویت و شناسنامه آن در عرصه‌های جهانی مطرح است و جزء میراث ماندگار هر نظامی است که می‌تواند به‌عنوان چراغ راهی در اختیار نسل‌های آینده آن کشور قرار گیرد. لذا حراست و حفظ آن از تحریف و دست‌کاری امری ضروری به نظر می‌رسد. کشور ایران دارای عقبه و گذشته‌ای پرفراز و فرود بود که آشنایی با آن و مراقبت از آن در برابر تحریف‌ها امری ارزشمند تلقی می‌شود. اهمیت این مسئله را در بیانات مقام معظم رهبری نیز می‌توان مشاهده نمود: «من به جوانان عزیز توصیه می‌کنم، با تاریخ گذشته نزدیک کشورتان آشنا شوید. یکی از راه‌های فریب و اغواگری، تحریف تاریخ که امروزه این کار به‌وفور مورد انجام است.» (بیانات مقام معظم رهبری در دیدار مردم کاشان و آران و بیدگل ‌۱۳۸۰/۰۸/۲۰)
تابستان سال 1392 که مصادف با شصتمین سال کودتای 28 مرداد 1332 بود، اسناد این واقعه از سوی دولت و آمریکا انتشار یافت که نشان‌دهنده دخالت آشکار این دولت در امور داخلی ایران و نقش مهم آن‌ها در سرنگونی دولت مصدق در جریان کودتا بود.
عموماً در چنین شرایطی که اسناد رسمی درباره یک واقعیت تاریخی منتشر می‌شود، رسانه‌ها آن را به‌مثابه یک خبر تلقی کرده (بدیعی و قندی، 138۸، ص۶۳) و به تفسیر و تشریح آن می‌پردازد. با توجه به وابستگی اقتصادی بی‌بی‌سی فارسی به دولت انگلستان و با در نظر گرفتن نقش آشکار این دولت در جریان کودتا، تعبیری که این رسانه از کودتا برای مخاطبین خود ارائه می‌کند، قابل‌تأمل است و می‌تواند برداشت مخاطبان از اسناد منتشرشده را تحت تأثیر قرار دهد. حتی بسیاری از مخاطبان فارسی‌زبان این رسانه، دسترسی و امکان چندانی برای پیگیری اسناد اصلی منتشرشده (که به زبان انگلیسی است) ندارند. با توجه به اهمیت واقعه کودتای 28 مرداد در تاریخ معاصر ایران و تأثیرگذاری آن بر بسیاری از وقایع تاریخی 60 سال اخیر، این نکته حائز اهمیت است که رسانه‌ای پرمخاطب مانند تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی، چه تحلیلی از این واقعه ارائه می‌دهد.
همچنین ارائه تحلیلی درست و علمی از پرداختن تلویزیون بیبیسی فارسی به واقعه کودتای 28 مرداد، برای سیاستگذاران رسانهای کشور نیز مفید خواهد بود؛ زیرا با نشان دادن ایدئولوژی هدایت‌کننده این برنامهها، میتوانند هم این ایدئولوژی را برای مخاطبان داخلی و خارجی خود نشان دهند و هم با توجه به وقایع تاریخی و اسناد موجود، تحلیلی درست از کودتای 28 مرداد و عاملان آن داشته باشند. همچنین با توجه به اهمیت مالکیت و ایدئولوژی در جهتدهی به محتوای برنامههای رسانه‌ها درک این ایدئولوژی میتواند در پیشبینی برنامههای این شبکه در موارد مشابه مؤثر واقع شود.
مطالعه گفتمان این شبکه این امکان را فراهم می‌سازد تا به موضع‌گیری آن‌ها و درواقع به موضع‌گیری مالکان، اداره‌کنندگان و دولت حامی این شبکه در قبال رویدادهای تاریخی کشورمان پی ببریم. چراکه گفتمان رسانه‌ها بازتابی از فضای حاکم سیاسی،‌رقابت سیاسی و ساحت قدرت را به نمایش می‌گذارد.
نتیجه چنین واکاوی و شناختی بالطبع می‌تواند نوع مواجهه، برخورد و عکس‌العمل در مقابل سیاست‌های رسانه‌ای رقیبان ما به‌روشنی مشخص سازد. همچنین آگاهی و شناخت ایدئولوژی‌های حاکم بر متون رسانه‌ای رقیبان ما را به‌روشنی در سیاست‌گذاری رسانه‌ای درون و برون‌مرزی ما مفید واقع‌شده و منجر به خنثی‌سازی توطئه‌ها، از سوی دولت‌هایی که منافع خود را در حذف نظام‌های مردمی کشورهای درحال‌توسعه می‌بینند، شود.
3-1- هدف‌های تحقیق
هدف اصلی:
شناخت گفتمان یا گفتمان‌های مسلط تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی درباره‌ی کودتای ۲۸ مرداد
اهداف فرعی:
1. شناخت انگاره یا انگارههای ساخته‌شده در مورد کودتای ۲۸ مرداد در تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی
2. شناخت سوگیری‌ها و چارچوب سازی‌های رسانهای تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی در مورد کودتای ۲۸ مرداد
4-1- سؤال‌های تحقیق
سؤال اصلی:
گفتمان و یا گفتمانهای تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی در خصوص «کودتای ۲۸ مرداد» چه بوده است؟
سؤالات فرعی:
1. متون «ویژه برنامه‌های شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد» چه نظام واژگانی (مثبت و منفی) را به‌کاربرده‌اند؟
2. متون «ویژه برنامه‌های شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد» چگونه از افراد یا نهادهای مطرح‌شده در متن استفاده کرده‌اند؟
3. استناد یا ذکر شواهد در متون «ویژه برنامه‌های شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد» چگونه بوده است؟
4. پیش‌فرض‌های مطرح‌شده در متون «ویژه برنامه‌های شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد» چه بوده است؟
5. قطب‌بندی یا ارزش‌های منتسب به «خود» و «دیگری» در متون «ویژه برنامه‌های شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد» چگونه بوده است؟
6. دلالت‌های ضمنی متن (تلقین و تداعی) در متون «ویژه برنامه‌های شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد» چه بوده است؟
7. مؤلفه‌های اجماع و توافق در متون «ویژه برنامه‌های شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد» چگونه استفاده‌شده است؟
8. گزاره‌های اساسی در متون «ویژه برنامه‌های شصتمین سالگرد کودتای ۲۸ مرداد» چه بوده است؟
5-1- تعریف مفاهیم و مقوله‌ها
انگاره
مولانا از صاحب‌نظران حوزه ارتباطات، در تعریف انگاره میگوید: انگاره مجموعهای از تصاویر که خود این تصاویر در ذهن مخاطب جنبه‌های گوناگونی از واقعیت را دارند است. بنابراین مجموعۀ تصاویر در حکم یک سازه قرار می‌گیرند. انگارهها میزان وابستگی زیاد مخاطبان را به خود دارند، این میزان وابستگی پیوستاری از نیازهای متعدد مخاطبان را در برمی‌گیرد. انگارهها به یکدیگر نیز وابستگی متقابلی دارند به‌نحوی‌که هرگونه دگرگونی و تغییر در ساختار یک انگاره باعث ایجاد عدم توازن و درنهایت تغییر در ساختار انگارۀ دیگر را در پی خواهد داشت. مرکز توجه فرد، شامل مجموعهای از عناصر کوچک مشخص در یک انگاره است و محیط بیرونی توجه فرد، عناصری مبهم و ادراک‌شده را در بر دارد که این عناصر به‌مرورزمان ابهام بیشتری به خود پیدا میکنند. انگارهها همچنین باعث یکدل شدن مردم یک فرهنگ یا یک منطقه و یا یک کشور در مورد طرز تلقیشان نسبت به یک پدیده یا یک موضوع خاص میشوند. (مولانا، 1375، ص11)
چارچوب‌سازی
استریت به نقل از انتمن چارچوب‌سازی را این‌گونه بیان می‌کند: «چارچوب‌سازی انتخاب شماری از وجوه واقعیت برای پرتوافکنی بر آن‌ها، و شماری دیگر برای در سایه قرار دادن آن‌هاست، به‌نحوی‌که در کل، داستانی منسجم و موجه درباره مشکلات، علل پیدایش آن‌ها مضامین اخلاقی آن‌ها و راه‌های برطرف کردنشان به وجود آید» (مهدی‌زاده، 1389، ص 82).
گفتمان
مک میلن1 نیز در مقاله‌ای با عنوان الفبای تحلیل گفتمان می‌گوید: تحلیل گفتمان یک اصطلاح برای مطالعه قسمت اعظم زبان است. به‌ طور کلی شامل تنوع رویکردها و دیدگاه‌های مختلف با روش‌های گوناگون زیادی است. و در جایی دیگر اضافه می‌کند تحلیل گفتمان مجموعه‌ای از روش‌ها و تئوری‌ها برای بررسی زبان و کاربرد زبان در زمینه‌های اجتماعی است.
«منظور از گفتمان این است که زبان در چارچوب قالب‌هایی ساختاربندی شده است و مردم به هنگام مشارکت در حوزه‌های مختلف حیات اجتماعی در گفتار خود از این قالب‌ها تبعیت می‌کنند» (کوثری،1391 ص۱۰)
برای گفتمان که امروز کاربردی وسیعی در علوم مختلف پیداکرده، تعاریف گوناگونی آمده است. میشل فوکو معتقد است گفتمان به معنی «گروه‌های وسیع جملات یا گزاره‌ها و قضایای متنوع با معانی و فحواهای مختلف و مضامین و کار ویژه‌های گسترده و درعین‌حال مشخص» است (Foucautl, 1972, p7).
تحلیل گفتمان
تحلیل گفتمان روشی است که می‌کوشد تا نظام و آرایش فرا جمله‌ای عناصر زبانی را موردمطالعه قرار داده و بنابراین واحدهای زبانی نظیر تبادلات مکالمه‌ای یا متون نوشتاری را بررسی می‌کند. (فرکلاف، 1379،ص9).
تحلیل گفتمان به‌این‌ترتیب، تحلیل اجتماعی مقوله‌های زبانی است. یا به عبارتی، استفاده از پس‌زمینه‌ها و یا رفتارهای اجتماعی برای بررسی و ارزیابی مقوله‌های کلامی و زبانی در یک متن می‌باشد. هدف اصلی مطالعه گفتمان، ایجاد توصیفی واحد، از سه بعد اساسی گفتمان است؛ این ابعاد شامل کاربرد زبان، برقراری ارتباط میان باورها و تعادل در موقعیت‌های اجتماعی است. در مطالعه مفهوم گفتمان نحوه تقابل و تأثیر این ابعاد نسبت به هم موردبررسی قرار می‌گیرد (ون‌دایک، 1382، ص 46).
تحلیل گفتمان، شامل تحلیل ساختار زبان گفتاری– مانند گفتگوها، مصاحبهها و سخنرانیها و تحلیل متن، شامل تحلیل ساختار زبان نوشتاری مانند مقاله‌ها، داستان‌ها و گزارهها است. تحلیل گفتمان به توصیف روابط بین کارکرد و ساختار جمله می‌پردازد، در تحلیل گفتمان، باید گامی فراتر از تشریح زمینه متن برداشت و به بافت یا زمینه موقعیتی فرهنگی و اجتماعی پرداخت. (لطفی‌پور، ١٣٧٢، ص١٠)

فصل دوم
مبانی نظری تحقیق
مقدمه
مبانی نظری، پایه و اساس اصلی در هر تحقیقی به شمار می‌رود. میزان ارتباط مبانی و چارچوب نظری تحقیق با موضوع و روش تحقیق تا آنجاست که اگر توجه به این ارتباط در کانون توجه‌ و فعالیت‌های هر محققی قرار نگیرد، چه‌بسا موجب گمراهی محقق و زیر سؤال رفتن اعتبار تحقیق خواهد شد و از دیگر سو موجب خارج شدن تحقیق از مسیر درست آن می‌شود. در خصوص استفاده از ادبیات پژوهشی نظرهای مختلفی وجود دارد.
در فصل حاضر سعی می‌کنیم سه محورِ تحقیقات پیشین، مبانی نظری و چارچوب نظری را توضیح دهیم؛ تا در نهایت با ایجاد تعادل در میان این سه محور، به پایهای نظری برای انجام یک طرح تحقیقی دست یابیم.
1-2- بررسی تحقیقات پیشین
بهنام یاوری(1393)، در پژوهش خود با عنوان «بازنمایی انقلاب اسلامی ایران در مستندهای تلویزیون‌های ماهواره‌ای فارسیزبان: مطالعه موردی مستندهای شبکه‌های من‌وتو و بی‌بی‌سی فارسی»، به بررسی چگونگی بازنمایی انقلاب اسلامی در مستندهای تلویزیون‌های ماهواره‌ای با مطالعه موردی دو مستند «از متن موردمطالعه این پژوهش، دو مستند «از تهران تا قاهره» و «سقوط یک شاه» با موضوع انقلاب اسلامی است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد متن‌های هر دو مستند ازلحاظ سبک واژگانی، افراد و نهادهای مطرح‌شده در متن، غیرسازی، استنادها، پیش‌فرض‌ها، تلقین و تداعی‌ها، مؤلفه‌های اجماع و توافق و گزاره‌های اساسی در موضوع انقلاب اسلامی باهم شباهت‌های بسیار و اختلاف‌های اندک دارند. بر اساس یافته‌های تحقیق، اصلی‌ترین چارچوب در دستور کار قرارگرفته هر دو مستند در خصوص بازنمایی انقلاب اسلامی «چارچوب لیبرال سرمایه‌داری و نگاه سکولاریستی غرب» بوده است که گفتمان‌های مشترکی چون گفتمان لیبرال دموکراسی و سکولاریسم، گفتمان منافع ملی، گفتمان پیشرفت و رفاه در کشور، گفتمان حقوق بشر و گفتمان ناسیونالیسم ایرانی با توجه به مبانی فلسفی و معرفت‌شناختی چارچوب مورداشاره در هر دو مستند برجسته شده‌اند.
• تحقیق فوق نه‌تنها از لحاظ روش (تحلیل گفتمان) و رسانه (تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی) با تحقیق پیشرو شباهت دارد؛ بلکه به لحاظ موضوع مورد بررسی نیز شباهت زیادی بین این دو وجود دارد. لذا این پژوهش در پیشبرد فرایند تحقیق کمک زیاد به اینجانب نمود.
کمیل رمضانی(1392) در پایان‌نامه خود با عنوان «رویکرد خبری “برنامه 60 دقیقه” بی‌بی‌سی فارسی نسبت به مسائل اقتصادی جمهوری اسلامی ایران(با تاکید بر برنامه 60 دقیقه)» گفتمانهای به کار رفته در «برنامه ۶۰ دقیقه» بی‌بی‌سی فارسی نسبت به مسا‌‌ئل و مشکلات اقتصادی ایران مورد بررسی قرار داده است. در این پژوهش از روش تحلیل گفتمان با رویکرد ون دایک استفاده شده است. جامعه آماری این پژوهش، تمام اخبار مربوط به مسائل اقتصادی ایران در بازه زمانی مهر تا اسفند 1391 است که پس از بررسی جامعه آماری به روش نمونه‌گیری هدفمند تعداد ۱۲ خبر انتخاب و مورد گفتمان کاوی قرار گرفت. بر اساس یافته‌های تحقیق، اصلی‌ترین چارچوب در دستور کار قرار گرفته بی‌بی‌سی فارسی در خصوص مسائل اقتصادی ایران، «چارچوب اثرگذاری تحریم‌ها بر اقتصاد ایران» بوده است. عمده‌ترین گفتمان‌های شکل گرفته در خصوص مشکلات اقتصادی ایران عبارتند از: گفتمان قدرت و دانش، گفتمان فساد در حکومت ایران، گفتمان تداعی دوران حاضر به دوران جنگ ایران و عراق، گفتمان شکست مقاومت اقتصادی ایران، گفتمان ناکارآمدی سیاستهای اقتصادی ایران، گفتمان ترسیم آیندهای سیاه برای ایران، گفتمان اقتصاد ریاضتی، گفتمان سیاستزدگی اقتصاد، گفتمان انسان دوستانه در مورد تحریمهای اعمال شده از سوی آمریکا و کشورهای غربی در قبال ایران، گفتمان هشدار، گفتمان حمله به عزت نفس و اعتماد به نفس ملی، گفتمان اختلافات داخلی و معرفی مقام معظم رهبری به عنوان مقصر اصلی وضعیت کنونی کشور.
• تحقیق فوق از حیث روش و رسانه (تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی) مورد بررسی نزدیکی زیادی با تحقیق فوق دارد، اما از آنجا که به بررسی گزارش‌های اقتصادی این رسانه پرداخته است و مباحث دیگری را دنبال می‌کرد؛ نتایج آن با یافته‎ها و نتایج حقیر تفاوت دارد.
هوشیار، مهدی(1391) در پایان نامه خود با عنوان «تحلیل گفتمان پوشش خبری وقایع خاورمیانه و شمال آفریقا توسط سایت بی.بی.سی فارسی و خبرگزاری ایرنا»، با استفاده از روش تحلیل گفتمان خبری این دو رسانه درباره تحولات خاورمیانه و شمال آفریقا پرداخته است. بر اساس یافته های این تحقیق، اصلی ترین چارچوب در دستور کار قرار گرفته بی‌بی‌سی فارسی در خصوص تحولات این کشورها، چارچوب صلح در عین اسلام هراسی و تقابل با بیداری اسلامی بوده است. خبرگزاری ایرنا نیز کوشیده است انعکاس‌ها و پوشش خبری خود از تحولات این کشورها را در چارچوب برخورد و ثابت‌قدمی، غرب ستیزی و بیداری اسلامی قرار دهد و گفتمان و انگاره‌های خود را در دل آن شکل دهد. همچنین عمدهترین گفتمان‌های شکل گرفته در خصوص این کشورها توسط سایت بی‌بی‌سی فارسی معطوف به حفظ منافع کشورهای غربی، متناقض(حمایت و تقابل)، اسلام هراسی، گرایش به دموکراسی غربی، آزادی خواهی، ایران هراسی و عمده‌ترین گفتمان‌های شکل گرفته در خبرگزاری ایرنا حمایت از خواسته‌های مردمی، اسلام خواهی و بازگشت به اصل دین خویش، رویگردانی از غرب و نزدیکی به ایران و انقلاب اسلامی بوده است.
• تحقیق فوق تنها از نظر روش بررسی (تحلیل گفتمان) و تحلیل اخبار بی‌بی‌سی فارسی به موضوع این پایان نامه نزدیک است.
هادی بهجتی فرد (1391)، در پایاننامه خود مقایسه گفتمان خبری سایتهای فارسی زبان شبکههای العالم، العربیه و بی.بی.سی در مورد اعتراضات عمومی در بحرین در بازه زمانی 14 بهمن 1389 تا پایان تیر 1391، در پی شناخت چارچوبسازیهای رسانهای سه سایت مذکور و مقایسه و بررسی شباهتها و تفاوتهای گفتمانهای آنها بوده است. در این پژوهش که به روش تحلیل گفتمان انجام شده، 21 خبر مورد تحلیل قرار گرفته است. بر اساس نتایج این تحقیق، اصلیترین چارچوب بی.بی.سی فارسی در مورد اعتراضات بحرین «نادیده گرفتن هویت اسلامی اعتراضات، صلح در عین ایران هراسی و القای تقابل و افزایش تنش بین قدرتهای منطقه بر سر موضوع بحرین» و اصلی‌ترین چارچوب سایت العربیه نیز «حمایت از دولت بحرین، کم رنگ جلوه دادن اعتراضات مخالفان و حمایت از اقدامات عربستان در قبال بحرین» و چارچوبهای سایت العالم نیز «بیداری اسلامی و القای اسلامخواهی مخالفان، حمایت از مخالفان، اثبات عدم دخالت ایران و غرب ستیزی» بوده است. عمدهترین گفنمانهای شکل گرفته در خصوص اعتراضات عمومی بحرین توسط سایت بی‌بی‌سی فارسی معطوف به بحرانسازی، ایران هراسی و شیعه هراسی، هشدار، فرافکنی و ایجاد قربانی و عمدهترین گفتمانهای شکلگرفته در سایت العربیه ایران هراسی و شیعه هراسی، حامی گفتگو در عین اقتدار، گرایش به اتحاد و پانعربیسم، فرافکنی و توطئهچینی و آشوبسازی بوده است. سایت العالم نیز به طور عمده از گفتمانهای برخورد و آزادیخواهی، رفع اتهام، منفعتطلبی و مردم ستیزی، ریاکاری و سرکوب و افشاگری استفاده کرده است.
• با توجه به اینکه این تحقیق از لحاظ رسانه و روشی مشابهت زیادی با تحقیق اینجانب دارد، اما به لحاظ موضوع و نوع رسانه مورد متقاوت می‌باشد.
نوری‌زاده، جواد (1390)، طی مطالعهای تحت عنوان «تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی و بازنمایی تحولات داخلی ایران در سال 1388»، تلاش کرده است تا با استخراج محورهای گفتمان غالب بازنمایی شده، روند و ابعاد رویکرد جریان‌سازی در قالب خبر و برنامههای خبری این شبکه، تبیین راهکارهای رسانهای آن در قالب گفتمان رسانه حرفهای و ابعاد گفتمان هژمونیک این رسانه در خلق گفتمانهای القایی برای مخاطبان را واکاوی کند. در این تحقیق از روش تحلیل محتوای کیفی برای شناخت کلی جهتگیری رسانه بی‌بی‌سی فارسی استفاده‌شده است. ارزیابی و تجزیه‌وتحلیل این تحقیق نشان میدهد که بسیاری از رویکردها و جهتگیری رسانهای این شبکه تلویزیونی در بازنمایی انقلاب اسلامی در سال 88 به نحو شدیدتر و با سوءاستفاده از تحولات قبل و بعد انتخابات سال 88 ایران، به نحو بارزی در مقایسه با دیگر رسانههای مخالف جمهوری اسلامی ایران شدیدتر شده است.
• تفاوت تحقیق حاضر با این تحقیق در تمرکز بر ویژه برنامه‌های کودتای 28 مرداد و موضوع کودتای 28 مرداد است که با روشی مشابه یعنی تحلیل گفتمان انجام‌شده است.
گلبخشی، حسن (1387)، در پایان‌نامه خود، «تحلیل گفتمان خبری بی‌بی‌سی فارسی و رادیو فردا در مورد ماجرای بازداشت ملوانان انگلیسی در اروندرود»، مطرح می‌کند که مسئله اصلی پژوهش در جریان خبر‌رسانی این ماجرا، در سایت‌های دو رسانه خبری بی‌بی‌سی فارسی و رادیو فردا، چگونه بوده و با چه نوع انگاره سازی‌هایی افکار عمومی جهان را بر ضد جمهوری اسلامی ایران سمت‌وسو بخشیده‌اند. اینکه سایت‌های خبری بخش فارسی‌زبان شبکه بی‌‌بی‌‌سی و رادیو فردا به‌عنوان رسانه‌هایی که جریان اصلی اطلاع‌رسانی را در جهان به نفع قدرت‌های بزرگ جهت می‌دهند، در این مورد چه شیوه‌هایی را برای یک جنگ روانی تمام‌عیار در پیش‌گرفته‌اند. در این پژوهش از روش تحلیل گفتمان استفاده‌شده و ایدئولوژی رسانه‌ای سایت‌های بی‌بی‌سی فارسی و رادیو فردا، در متون خبری بررسی‌شده، تضعیف و تخریب چهره ایران و بد وجهه کردن سپاه پاسداران در دفاع از مرزهای آبی ایران بوده است.
• تحقیق فوق ازاین‌جهت که به تحلیل گفتمان رسانه خبری بی‌بی‌سی فارسی پرداخته و اینکه با چه نوع انگاره‌سازی‌هایی افکار عمومی را بر ضد جمهوری اسلامی ایران سمت‌وسو بخشیده‌، همچنین ازلحاظ روش انجام آن به این پژوهش شباهت دارد. با این تفاوت که در تحقیق گل‌بخشی اخبار دو سایت‌ موردبررسی قرارگرفته اما در این تحقیق تنها به بررسی ویژه برنامه‌های شبکه تلویزیونی بی‌بی‌سی پیرامون کودتای 28 مرداد پرداخته‌شده است.
گودرزی، محسن (1391) در پایان‌نامه کارشناسی ارشد خود با عنوان «بازنمایی ایدئولوژی انقلاب اسلامی در روزنامه واشنگتن‌پست» با به‌کارگیری روش تحلیل گفتمان انتقادی روندی مشابه تحقق قبلی را طی کرده است در تحقیق وی آورده شده است که کلیشه‌سازی، دو انگاری متضاد و انگ‌زنی از جمله مهم‌ترین روشهای استفاده‌شده توسط روزنامه واشنگتن‌پست در سال‌های 1980 و 2010 میلادی به‌منظور بازنمایی ایدئولوژی انقلاب اسلامی بوده است.به اعتقاد محقق این رویکردها برآمده از گفتمان‌های «غرب و دیگران»، «شرق‌شناسی» و «اسلام رسانه‌ای» است.
• این تحقیق ازلحاظ روش شباهت‌هایی با تحقیق حاضر دارد اما ازنظر موضوع و رسانه‌های موردبررسی و نتایج به‌دست‌آمده تفاوت وجود دارد.
تحقیقات خارجی:
Izadi, Foad; Saghaye-Biria, Hakimeh, (2007) -A Discourse Analysis of Elite American Newspaper Editorials: The Case of Iran’s Nuclear Program, Journal of Communication Inquiry 31, P 140-165, Published by Sage Publications
ایزدی (۲۰۰۷) در تحقیق خود پیرامون «تحلیل گفتمان سرمقاله‌های روزنامه‌های برجسته آمریکا» به بررسی سرمقاله‌های سه روزنامه برجسته آمریکایی درباره برنامه هسته‌ای ایران با بهره‌گیری از مفاهیم نظری «شرق‌شناسی» ادوارد سعید و وان دایک می‌پردازد. وی در این تحقیق به تحلیل گفتمان انتقادی سرمقاله‌های نیویورک‌تایمز، واشنگتن‌پست و وال‌استریت ژورنال از سال ۱۹۸۴ تا ۲۰۰۴ بر اساس شش عدد از مضامین گفتمان شرق‌شناسی انجام می‌دهد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که روزنامه‌های واشنگتن‌پست و وال‌استریت در مقایسه با نیویورک‌تایمز، در سرمقاله‌های خود از مضامین و مقوله‌های شرق شناسانه بیشتر استفاده کرده‌اند. همچنین آشکار می‌سازد که چگونه سرمقاله‌های این سه روزنامه به‌صورت گزینشی با به‌کارگیری از شگردهای زبانی، سبکی و بحث‌برانگیز موضوعات را حول مناقشه هسته‌ای ایران شکل می‌دهند.

Saleem, Noshina (2007), U.S. Media Framing of Foreign Countries Image: An Analytical Perspective, Canadian Journal of Media Studies, P130-162
سلیم (۲۰۰۷)می‌گوید که رسانه‌های آمریکا، خط‌مشی سیاسی دولت را، به‌رغم دوستان و دشمنان، تبعیت می‌کنند. وی این ادعا را با استناد به تحقیق دورمن و فرهنگ در مورد پوشش خبری رسانه‌های آمریکایی در مورد ایران، در بازه زمانی 1951- 1978 در چندین رسانه‌های مختلف آمریکایی از جمله نیویورک‌تایمز، واشنگتن‌پست و وال‌استریت ژورنال و لس‌آنجلس تایمز و چندین مورد دیگر، تقویت می‌کند. او خاطرنشان می‌کند که ایران، در بازه‌های زمانی گوناگون، به انحا مختلفی توسط جریان اصلی رسانه امریکا بازنمایی شده است. او به بحث کمک‌های نظامی بسیار زیاد آمریکا به شاه، به‌عنوان یکی از کلیدی‌ترین هم‌پیمانان راهبردی خود در منطقه اشاره می‌کند و نهایتاً چنین نتیجه می‌گیرد که رسانه‌ها در این مورد مطالعاتی یعنی ایران، حامی سیاست‌های دولت بوده‌اند. تصویر ایران در آن رسانه‌ها، پس از انقلاب 1979 ایران به‌طورکلی تغییر می‌کند و این ادعا را محور قرار می‌دهد که انقلاب ایران انقلاب متحجرین متعصب و طبعاً مروج تروریسم است. سلیم از این تحقیق و تحقیقات دیگری که مفصلاً بدان‌ها اشاره می‌کند بیان می‌کند که سیاست‌های رسانه‌ای آمریکا از سیاست‌های دولتی آن، خط می‌گیرد. وی این خط دهی را به 4 عامل مرتبط می‌داند: 1.شکل‌دهی به افکار عمومی مدنظر دولت و تملق دولت 2. حس میهن‌دوستی 3. توانایی رئیس‌جمهور آمریکا برای تعیین سیاست‌های کلی برجسته‌سازی در موارد گوناگون 4. تکنیک‌های کنترل رسانه‌ها توسط دولت.
Mughees-uddin. (1995). Image of Iran in the Western media, Iranshenasi Quarterly Journal, P 32-48
مُقیس ‌الدین (۱۹۹۵)، در اثر خود اشاره می‌کند که مهم‌ترین علت تصویرسازی منفی از ایران، «مؤلفه اسلامی» بودن آن است که به‌صورت مؤلفه‌ای تهدیدآمیز برای صلح منطقه و منافع امریکا و اسرائیل بازنمودن می‌شود. اساساً رسانه‌های غربی ایران را به‌عنوان کشوری «تروریست» یا «بنیادگرا» بازنمایی می‌کنند. واژه بنیادگرایی و بنیادگرای اسلامی برای اشاره به‌نظام و مسلمانان ایرانی استفاده می‌شود. مقیس در تحلیل کلی‌تر بیان می‌کند که رسانه‌های غربی نه‌تنها به اسلام انتقاد دارند بلکه درصدد کلیشه منفی ساختن از جهان اسلام و ارزش‌های اسلامی هستند. او نتیجه می‌گیرد که رسانه‌های آمریکایی تلاش کرده‌اند تا میان اسلام و مسیحیت نزاع ایجاد کنند؛ از این طریق که مسیحیت را به‌عنوان نماد سعه‌صدر و بردباری و اقتصاد بازار آزاد، دقیقاً در مقابل اسلام مجسم می‌کنند.

2-2- مبانی نظری تحقیق

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید